دیگ چدنی؛ فرق دیگ و قابلمه و انتخاب ظرف بزرگ برای مهمانی
زمان مطالعه: ۸ دقیقه
فهرست مطالب
- فرق دیگ و قابلمه چیست؟
- چرا چدن برای دیگ و پخت مهمانی مناسب است؟
- نگه‌داشتن گرما در حجم زیاد
- ته‌دیگ یکدست‌تر
- خورش و آش برای جمعیت
- وزن دیگ چدنی؛ مهم‌ترین نکته قبل از خرید
- دیگ چدن اصل را چطور بشناسیم؟
- دیگ گرانیت یا دیگ چدن؟
- قابلمه ۳۲ یا ۲۸؛ کدام برای مهمانی؟
- سرویس دیگ چدن؛ وقتی ظرف بزرگ را هم با سرویس بخرید
- نگهداری از دیگ چدنی بزرگ
- سؤالات متداول
- فرق دیگ و قابلمه چیست؟
- بزرگ‌ترین قابلمهٔ چدنی ماراتن چند سانتی‌متر است؟
- آیا دیگ چدنی برای ته‌دیگ مناسب است؟
- دیگ چدنی خیلی سنگین است؟
- دیگ چدنی روی اجاق القایی کار می‌کند؟
دیگ چدن یعنی یک ظرف پخت بزرگ و سنگین از چدن که برای پخت مقدار زیاد غذا، مثل برنج و خورش مهمانی، به کار می‌رود. فرق دیگ و قابلمه بیشتر در اندازه و کاربرد است: قابلمه ظرف پخت روزانهٔ خانه است و دیگ ظرفی بزرگ‌تر برای جمعیت بیشتر. اگر برای مهمانی‌های خانگی دنبال بزرگ‌ترین ظرف چدنی هستید، قابلمه چدن سایز ۳۲ بزرگ‌ترین قابلمهٔ ماراتن است و طبق متن سایت تقریباً برای ۱۱ نفر کافی است.
یک نکته را همین اول روشن کنیم: این مطلب دربارهٔ دیگ آشپزی است، نه دیگ چدنی شوفاژ و موتورخانه که برای گرمایش ساختمان استفاده می‌شود. نکتهٔ دوم: ماراتن دیگ صنعتی یا دیگ نذری ندارد. بزرگ‌ترین قابلمهٔ ما قابلمهٔ ۳۲ سانتی‌متری است که یک قابلمهٔ خانگی بزرگ به حساب می‌آید و برای مهمانی‌های خانوادگی مناسب است، نه برای پخت نذری چندصد نفره.
فرق دیگ و قابلمه چیست؟
در زبان روزمره مرز دقیقی بین دیگ و قابلمه وجود ندارد و خیلی‌ها این دو را به‌جای هم به کار می‌برند. با این حال، وقتی کسی می‌گوید «دیگ»، معمولاً ظرفی را در ذهن دارد که از قابلمهٔ معمولی خانه بزرگ‌تر، گودتر و سنگین‌تر است و برای پخت یک‌جای غذای جمعیت زیاد استفاده می‌شود. قابلمه اما ظرف کار هرروزهٔ آشپزخانه است: برای خورش شام، برنج خانواده یا سوپ چند نفره.
تفاوت دیگ و قابلمه را می‌شود در چند محور خلاصه کرد:
| ویژگی | قابلمه | دیگ |
|---|---|---|
| اندازه | کوچک تا بزرگ خانگی | بزرگ تا خیلی بزرگ |
| ارتفاع دیواره | معمولاً متوسط | معمولاً بلندتر و گودتر |
| کاربرد اصلی | پخت روزانهٔ خانواده | مهمانی، مراسم، پخت حجمی |
| محل استفاده | اجاق گاز یا القایی خانه | اجاق خانه یا در اندازه‌های صنعتی، اجاق مخصوص |
| جابه‌جایی | با دو دست راحت | در اندازه‌های بزرگ، گاهی دو نفره |
نکتهٔ مهم این است که «دیگ» یک طیف است. دیگ‌های مسی و آلومینیومی خیلی بزرگی که در مراسم نذری می‌بینید، در اصل وسیلهٔ صنعتی‌اند و روی اجاق خانگی جا نمی‌شوند. چیزی که یک خانواده برای مهمانی لازم دارد، معمولاً همان قابلمهٔ بزرگ یا دیگ کوچک خانگی است که روی گاز آشپزخانه جا شود و شعله کف آن را بپوشاند.
چرا چدن برای دیگ و پخت مهمانی مناسب است؟
پخت مهمانی در آشپزی ایرانی معمولاً یعنی مقدار زیادی برنج که باید یکدست دم بکشد و خورشی که ساعت‌ها روی شعلهٔ ملایم جا بیفتد. چدن دقیقاً در همین نوع پخت آرام و طولانی خوب عمل می‌کند.
نگه‌داشتن گرما در حجم زیاد
چدن دیر گرم می‌شود، ولی وقتی گرم شد، گرما را در دیوارهٔ ضخیمش نگه می‌دارد. در ظرف بزرگ این خاصیت مهم‌تر هم می‌شود؛ وقتی حجم زیادی مواد سرد داخل ظرف می‌ریزید، دمای ظرف چدنی کمتر افت می‌کند و غذا یکدست‌تر می‌پزد. بعد از خاموش کردن شعله هم ظرف مدتی گرم می‌ماند و غذا تا زمان سرو کردن دیرتر سرد می‌شود؛ چیزی که در مهمانی، وقتی همه هم‌زمان سر سفره نمی‌نشینند، به کار می‌آید.
ته‌دیگ یکدست‌تر
برای برنج مهمانی، کف ضخیم چدن گرما را آرام‌تر به برنج می‌رساند و با شعلهٔ مناسب معمولاً ته‌دیگ یکدست‌تری می‌گیرید. البته این به شرطی است که شعله را درست تنظیم کنید؛ در ظرف بزرگ، شعلهٔ کوچک فقط وسط کف را گرم می‌کند و شعلهٔ خیلی زیاد هم می‌تواند ته‌دیگ را بسوزاند. پوشش داخلی گرانیت در ظروف ماراتن هم کمک می‌کند ته‌دیگ راحت‌تر از ظرف جدا شود.
خورش و آش برای جمعیت
قورمه‌سبزی، قیمه یا آش برای ده نفر یعنی ساعت‌ها جوشیدن آرام. حرارت پایدار چدن معمولاً نیاز به هم زدن مداوم را کمتر می‌کند. درب شیشه‌ای پیرکس هم اجازه می‌دهد بدون برداشتن درب، وضعیت غذا را ببینید و منفذ بخارِ آن بخار اضافه را بیرون می‌دهد.
اگر می‌خواهید نقاط ضعف چدن را هم کامل بدانید، مطلب مزایا و معایب قابلمه چدن را بخوانید؛ اینجا فقط روی آنچه به ظرف بزرگ مربوط است تمرکز می‌کنیم.
وزن دیگ چدنی؛ مهم‌ترین نکته قبل از خرید
چدن سنگین است و هرچه ظرف بزرگ‌تر باشد، این وزن بیشتر حس می‌شود. یک دیگ یا قابلمهٔ بزرگ چدنی وقتی پر از برنج و آب باشد، جابه‌جا کردنش کار ساده‌ای نیست. چند توصیهٔ عملی:
- ظرف بزرگ را همیشه با دو دست و با دستکش آشپزخانه بلند کنید، چون دستهٔ چدنی موقع پخت داغ می‌شود.
- برای آبکش کردن برنج مهمانی، اگر بلند کردن ظرف پر برایتان سخت است، برنج و آب را با ملاقه در چند نوبت داخل آبکش بریزید.
- جای ظرف را از قبل روی اجاق مشخص کنید تا مجبور نشوید ظرف پر را چند بار جابه‌جا کنید.
- ظرف داغ را روی سطح خیس و سرد نگذارید و آب سرد در آن نریزید؛ چدن به تغییر ناگهانی دما حساس است.
اگر در خانه کسی که بیشتر آشپزی می‌کند جابه‌جایی ظرف سنگین برایش سخت است، شاید منطقی‌تر باشد به‌جای بزرگ‌ترین سایز، یک سایز کوچک‌تر بخرد و برای مهمانی‌های بزرگ از دو ظرف استفاده کند.
دیگ چدن اصل را چطور بشناسیم؟
کسانی که «دیگ چدن اصل» یا «دیگ چودن» جست‌وجو می‌کنند، معمولاً نگران خرید ظرف تقلبی یا بی‌کیفیت‌اند. نشانه‌های چدن واقعی، مثل وزن، جذب آهن‌ربا و یکدستی بدنه، را در مطلب تشخیص چدن اصل از تقلبی مفصل توضیح داده‌ایم. برای قابلمه‌های ماراتن، جدول مشخصات هر محصول جنس بدنه و دسته را چدن، پوشش داخلی را گرانیت و درب را پیرکس ذکر کرده و کشور سازنده ایران است.
دیگ گرانیت یا دیگ چدن؟
بعضی‌ها «دیگ گرانیت» جست‌وجو می‌کنند و فکر می‌کنند باید بین چدن و گرانیت یکی را انتخاب کنند. در واقع «گرانیت» در ظروف آشپزخانه نام یک پوشش نچسب است و بدنهٔ زیر آن می‌تواند از جنس‌های مختلف باشد. ظروف ماراتن هر دو را با هم دارند: بدنهٔ چدن و پوشش داخلی گرانیت؛ در توضیحات طرح الماس از «پوشش ۵ لایه گرانیت» نام برده شده است. فرق این دو جنس را در مطلب فرق قابلمه چدن و گرانیت کامل بررسی کرده‌ایم.
قابلمه ۳۲ یا ۲۸؛ کدام برای مهمانی؟
بیشتر خانواده‌هایی که دنبال یک ظرف بزرگ برای مهمانی‌اند، در نهایت بین دو سایز ۲۸ و ۳۲ مردد می‌مانند. طبق متن سرویس‌های الماس در سایت، قابلمهٔ ۲۸ تقریباً برای ۹ نفر و قابلمهٔ ۳۲ تقریباً برای ۱۱ نفر مناسب است؛ این اعداد تقریبی‌اند و به نوع غذا بستگی دارند. در توضیحات قابلمهٔ ۳۲ الماس هم مثال پخت برای مهمانی ده نفره آمده است.
یک قاعدهٔ ساده برای انتخاب:
- اگر مهمانی‌هایتان معمولاً پرجمعیت است و می‌خواهید برنج یا خورش را در یک ظرف بپزید، قابلمه سایز ۳۲ انتخاب منطقی‌تری است.
- اگر بیشتر برای خانوادهٔ خودتان و گاهی چند مهمان آشپزی می‌کنید، قابلمه سایز ۲۸ سبک‌تر است و در پخت روزانه هم کمتر بزرگ به نظر می‌رسد.
- قبل از خرید، قطر شعلهٔ اجاق را در نظر بگیرید. ظرف خیلی بزرگ روی شعلهٔ کوچک، فقط از وسط گرم می‌شود.
برای دیدن همهٔ سایزها و تعداد نفرات هر کدام، راهنمای سایز قابلمه و تعداد نفرات را بخوانید.
سرویس دیگ چدن؛ وقتی ظرف بزرگ را هم با سرویس بخرید
اگر در حال خرید جهیزیه هستید یا می‌خواهید آشپزخانه را یک‌جا تجهیز کنید، شاید به‌جای خرید جداگانهٔ قابلمهٔ بزرگ، سرویسی بخرید که سایز ۳۲ را هم داشته باشد. در ماراتن دو سرویس این سایز را دارند:
- سرویس ۲۱ پارچه طرح الماس: پنج قابلمهٔ ۱۶، ۲۰، ۲۴، ۲۸ و ۳۲، تابهٔ ۲۸ دربدار، تابهٔ ۳۶ رژیمی دوطرفه و سرویس ۷ پارچهٔ کفگیر و ملاقه. متن سایت آن را برای ۲ تا ۲۰ نفر معرفی کرده است.
- سرویس ۲۶ پارچه طرح لبخندی: همان پنج قابلمه از ۱۶ تا ۳۲، چهار تابه (۲۸ دربدار، ۲۴ تک‌دسته، مرغ‌خوری و ماهی‌پزی)، ست ۷ پارچهٔ کفگیر و ملاقه و ۴ دستهٔ سیلیکونی.
سرویس‌های ۸ و ۱۷ پارچه قابلمهٔ ۳۲ ندارند و بزرگ‌ترین قابلمهٔ آن‌ها ۲۸ است. اگر هنوز نمی‌دانید چند پارچه برایتان کافی است، مطلب سرویس چند پارچه بخرم کمک‌تان می‌کند.
نگهداری از دیگ چدنی بزرگ
ظرف بزرگ چون کمتر استفاده می‌شود، گاهی مدت‌ها در کابینت می‌ماند. چند نکتهٔ کوتاه برای اینکه همیشه آماده باشد:
- بعد از پخت، بگذارید ظرف تا حد ولرم خنک شود و بعد بشویید.
- برای ظروف با پوشش گرانیت از اسفنج نرم و کفگیر و ملاقهٔ غیرفلزی استفاده کنید تا پوشش داخلی آسیب نبیند.
- ظرف را کاملاً خشک کنید و اگر ظروف دیگر را داخلش می‌گذارید، بینشان دستمال یا محافظ قرار دهید.
جزئیات بیشتر شست‌وشو و مراقبت را در مطلب تمیز کردن و نگهداری قابلمه چدن نوشته‌ایم. در جدول مشخصات محصولات ماراتن، روش شست‌وشو «دست / ماشین ظرفشویی» ذکر شده است.
سؤالات متداول
فرق دیگ و قابلمه چیست؟
دیگ معمولاً ظرفی بزرگ‌تر، گودتر و سنگین‌تر از قابلمه است و برای پخت حجم زیاد غذا در مهمانی و مراسم استفاده می‌شود. قابلمه ظرف پخت روزانهٔ خانه است. در محاوره مرز دقیقی بین این دو نیست و قابلمه‌های بزرگ خانگی را هم گاهی دیگ می‌نامند.
بزرگ‌ترین قابلمهٔ چدنی ماراتن چند سانتی‌متر است؟
بزرگ‌ترین قابلمهٔ ماراتن سایز ۳۲ است که طبق متن سایت تقریباً برای ۱۰ تا ۱۱ نفر کافی است. این یک قابلمهٔ خانگی بزرگ است؛ ماراتن دیگ صنعتی یا نذری ندارد.
آیا دیگ چدنی برای ته‌دیگ مناسب است؟
بله، کف ضخیم چدن گرما را آرام‌تر به برنج می‌رساند و به ته‌دیگ یکدست‌تر کمک می‌کند، به شرطی که شعله متناسب با اندازهٔ ظرف تنظیم شود. پوشش گرانیت هم جدا کردن ته‌دیگ را راحت‌تر می‌کند.
دیگ چدنی خیلی سنگین است؟
چدن ذاتاً سنگین است و در سایزهای بزرگ، به‌خصوص وقتی ظرف پر است، وزنش کاملاً حس می‌شود. ظرف بزرگ را با دو دست و دستکش جابه‌جا کنید و اگر وزن برایتان مهم است، سایز ۲۸ را هم در نظر بگیرید.
دیگ چدنی روی اجاق القایی کار می‌کند؟
چدن به‌خاطر خاصیت مغناطیسی آهن با اجاق القایی سازگار است. در توضیحات محصولات ماراتن آمده است که این ظروف روی اجاق گاز، شعلهٔ مستقیم و اجاق القایی قابل استفاده‌اند. روی القایی ظرف را با توان پایین شروع کنید و آن را روی صفحهٔ شیشه‌ای نکشید.
اگر برای مهمانی‌های خانگی دنبال یک ظرف بزرگ و ماندگار هستید، مدل‌ها و رنگ‌های قابلمه چدن سایز ۳۲ را ببینید یا اگر آشپزخانه را یک‌جا تجهیز می‌کنید، سراغ سرویس ۲۱ پارچه بروید؛ قیمت به‌روز در صفحهٔ هر محصول آمده است. برای مشاوره در انتخاب سایز یا خرید عمده هم می‌توانید از صفحهٔ تماس با ما با ماراتن کالا در ارتباط باشید.
